مقدمه کلی
سقف شیروانی ارزان، سقفهای شیروانی یکی از پرکاربردترین انواع سقف هستند؛ نه تنها در ایجاد شیب مناسب برای دفع آب باران یا برف، بلکه بهدلیل هزینه مناسب و سادگی در نصب، برای پرورشدهندگان، انبارها، کارگاههای سبک و حتی خانههای روستایی بسیار مناسباند. انتخاب متریال مناسب، یعنی دستیابی به سازهای با حداقل هزینه و بیشترین تاثیر کاربردی. در ادامه، انواع سقف شیروانی ارزان را مرور میکنیم:
الف. ورق طرح سفال (طرحدار).
ب. ورق گالوانیزه رنگی ذوزنقهای.
ج. ورق گالوانیزه رنگی سینوسی (کرکرهای).
د. ورق رنگی شادولاین (Slate line).
ابتدا معرفی متریال، سپس روش نصب، مزایا و معایب، و نکات مهم در انتخاب را بررسی خواهیم کرد.
۱. ورق طرحسفال (Metal Tile Sheet)
معرفی و ویژگیها:
ساختهشده از ورق گالوانیزه (ضدزنگ) یا آلومینیوم با روکش پلیمری.
ظاهر مشابه سفال سنتی دارد؛ مناسب تصویری زیبا و کلاسیک.
سبکتر و ارزانتر از سفال خشک یا سفال دوپوش.
وزن سبک (حدود ۵ تا ۷ کیلوگرم بر مترمربع)، ضخامت معمولی ۰.۴ تا ۰.۵ میلیمتر.
مزایا:
ظاهر شکیل و سنتی بدون هزینه بالا
سبک و حملونقل آسان
نصب سریع و با ابزار ساده
ضدزنگ در شرایط آبوهوایی مناسب
محدودیتها:
استحکام کمتر در برابر ضربه یا بار برف سنگین
در فواصل بلندگیر باید زیرساز مستحکمتری داشته باشد
حساس به نصب نادرست و ایجاد نشتی در کنارهها
اجرای تخصصی سقف شیروانی
۱. زیرسازی:
ساخت سازه با تیرچههای فولادی یا چوبی با فاصله ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر
چککردن ترازی تیرها با تراز لیزری و میلگرد تراز
۲. ایزولاسیون ثانویه (اختیاری اما پیشنهادی):
نصب فوم پلیاستایرن فشرده یا متال فایل (رطوبتگیر)
زیرسازی ورقهای طرحسفال، رطوبت را مدیریت میکند
۳. نصب ورقها:
ورقها را از پایین به بالا شروع کرده و اورلپ افقی ≈۱۵ سانت و عمودی ≈۲۰ سانت رعایت شود
استفاده از پیچهای مهرهدار با واشر لاستیکی در تراز چینها (شیارها) بسته شود
پایان خطوط با باکس فلاشینگ یا کنج فلزی مناسب آببندی گردد
۴. آببندی و پوشش نهایی:
استفاده از نوار درزگیر پلیایزو نواراندود در شکافها
نصب فلاشینگ تاج پشتبام، آبرو، دماغه و لمبهها با پوشش رنگی بخشی از زیبایی
۵. نکات اجرایی:
ورقها را در روزهای خشک بردارید تا دفرمه نشود
ضخامت کافی سفارش دهید تا مقاومت بهتری داشته باشد
پیچها را بهاندازه محکم کنید، نه آنقدر که لاستیک فشار بیاید
۲. ورق گالوانیزه رنگی ذوزنقهای (Trapezoidal Corrugated Steel Sheet)
معرفی و ویژگیها:
ورق گالوانیزه با پروفیل ذوزنقه شکل برای مقاومت بیشتر
ضخامت ۰.۵ تا ۰.۸ میلیمتر با پوشش رنگ پختهنشده یا پودر
سبک، ارزان و مناسب برای سقفهای با شیب کمتر یا بیشتر (<۱۰ درصد تا ۳۰ درجه)
مزایا:
مقاومت بالا در برابر بارگذاری بهخاطر فرم ذوزنقه
نصب ساده با تیغه ورقهای بلند تا ۶ متر
قیمت مناسب نسبت به سایر انواع سقف فلزی
معایب:
ظاهر صنعتی؛ مناسب محیط داخلی یا صنعتی، کمتر برای نما
در عرض محدود؛ نیاز به سرویس کردن اورلپ دقیق
امکان صدا در باران شدید
مراحل اجرا
۱. زیرسازی:
شبکهبندی (ماواز) از قوطی یا لوله فولادی یا چوب با فاصله ≈۶۰ سانت
تراز و مسطح بودن با لیزر بررسی شود
۲. نصب ورق:
شروع از لبه پایین با اورلپ مشابه بالا
استفاده از پیچ مخصوص ذوزنقه، در اوج دنده بسته شود
فاصله پیچها: ≈۳۰ تا ۴۰ سانت در طول دنده
۳. آببندی و تکمیل:
نصب فلاشینگهای دماغه، تاج، سرریز، زاویهها
استفاده از نوار ضد گرد و غبار و درزگیر در مفاصل
۴. بهرهوری صدا:
نصب پشم سنگ یا پشم سرامیک بین قوطیها و ورق برای کاهش صدا
یا استفاده از فوم پلییورتان پاششی
۵. نکات:
رنگ زیر نویز و اشعه UV مقاومت رنگ را افزایش میدهد
به جهت بادهای شدید، پیچها را با فواصل کمتر و مهره قفلی نصب کنید
۳. ورق گالوانیزه رنگی سینوسی (Sine Wave Profile)
معرفی و ویژگیها:
الگوی موجدار (سینوسی) مشابه ورق کرکره
ضخامت ۰.۴ تا ۰.۶ میلیمتر، با روکش پودری یا پلیمری
مناسب سقفهای شیبدار در باغچه، نمای مسکونی
مزایا:
ظاهر شیک و مدرن
قابلیت خم و برش برای فلاشینگهای ظریف
وزن سبک، نصب سریع و قابلیت متناسب شدن با انواع زیرساخت
معایب:
تحمل کمتری نسبت به ذوزنقه دارد
نیاز به نصب دقیق ضد نشت
مراحل اجرایی
۱. زیرسازي:
سازه شیروانی با نگهدارنده (تیرچه یا قوطی) فاصله ≈۴۰ تا ۵۰ سانت
برابر کردن قطعات با تراز
۲. ایزولاسیون:
پشم سنگ یا رول لاسا نصب شود در سقفهای با صدا یا حرارت
۳. نصب سینوسی:
شروع از پایین سقف با اورلپ همسطح = ۱۰ تا ۱۵ سانت
پیچها با واشر لاستیکی در قعر موجها زده شود
طول پیچ ≈ ۲ برابر ضخامت ورق + ضخامت پشم
۴. تکمیل لبهها:
استفاده از فلاشر تاجی و دماغه با زاویهپذیری بالا
بستن پیچ تاجی در فاصله ۳۰ سانتی
۵. نکات:
رنگ مقاوم در برابر UV انتخاب شود
نصب در هوای صاف و بدون باد انجام شود
۴. ورق رنگی شادولاین (ShadeLine)
معرفی و ویژگیها:
ورق طرح شینگل با پوشش پلیمری یا قیراندود
ضخامت ۰.۴ تا ۰.۵ میلیمتر، تولید شده با طراحی تخت یا ابریشمی
مناسب خانههای کوچک، سردریها و سازههای سبز (green house)
مزایا:
ظاهر شکیل، سهبعدیشده، شبیه سقفهای پیچیده
نصب سریع، سبک و بدون نیاز به زیرساز بسیار قوی
گزینه اقتصادی نسبت به شینگل طبیعی یا آسفالتی
معایب:
لبهها در برابر باد باید کاملاً بسته شوند
هزینه پوشش رنگی بیشتر از ورق ساده
مراحل نصب
۱. زیرساز سبک:
تیرککشی با پروفیل چوب یا فلز با فاصله ≈۳۰ تا ۳۵ سانتیمتر
استفاده از تخته OSB یا زیرساز مشبک
2. زیرپوش رطوبتی:
نصب لایه ضدآب (مثلاً ایزوگام یا نایلون ضخیم)
اتصال مستحکم و بدون درز
۳. قرارگیری ورقها:
شروع از پایین با تخته انتهایی (drip edge)
ورقها با اورلپ عرضی ≈۲۰ سانتیمتر بسته شود
پیچ در مرکز شیار خشک زده شود
۴. تکمیل تاج و زاویهها:
پوشش تاج با روبان کشسان سنتزی و فلاشینگ سنت
استفاده از چسب سیلیکون برای بهبود هواگیری
۵. نکات مراقبتی:
برای سقفهای کوچکتر از ۲۰۰ مترمربع انتخاب ایدهآل است
در مناطق با تندباد، مقاومسازی کنارهها حتماً لازم است
مقایسه اجمالی چهار متریال ارزان
متریال وزن (کیلوگرم/م²) ظاهر هزینه متوسط (ریال) مقاومت در برابر بار سادگی نصب
ورق طرحسفال ۵–۷ کلاسیک متوسط متوسط آسان
گالوانیزه رنگی ذوزنقهای ۴–۸ صنعتی کم تا متوسط بالا آسان
گالوانیزه رنگی سینوسی ۴–۶ مدرن کم تا متوسط متوسط تا بالا آسان
شادولاین ۴–۷ شکیل متوسط متوسط آسان
نکات مهم انتخاب متریال سقف ارزان
بررسی ضخامت و جنس ورق: حداقل ضخامت ۰.۵ توصیه میشود؛ ورق ۰.۴ خطر زنگزدن و ضربهپذیری بیشتری دارد.
کیفیت پوشش ضدزنگ: روکشهای گالوانیزه ضخیم و پوشش پودری با چسبندگی بالا در برابر UV، زندگی سقف را طولانیتر میکند.
پروفیل مناسب کاربرد: برای بار برف و باد شدید، ذوزنقه انتخاب مطمئنتری است.
ضدآب بودن اتصالات: نصب درزگیر و واشر لاستیکی در پیچها و درزها ضروریست.
نوآوری در زیرسازی: استفاده از لایه ضدصدا یا عایق میانی باعث راحتتر شدن فضای داخلی و کاهش تبادل حرارتی میشود.
فلاشینگ کامل: پایان всі پوسته سقف باید با فلاشینگهای دقیق پوشاندهشود تا آبگرفتگی جلوگیری گردد.
تطابق با شیب سقف: برای شیب کمتر از ۱۰ درجه، ورقهای خاص با اورلپ بیشتر استفاده میشود.
نصب هماهنگ با شرایط آبوهوایی: زمان نصب (هوای خنک و خشک) از آسیب خمکاری ورق جلوگیری میکند.
رنگ و بازتاب نور: رنگهای روشن نور زیادی بازتاب میدهند و فضای زیر سقف را خنکتر نگه میدارند؛ رنگ تیره گرما را جذب میکند.
توضیح عملی نصب کامل — نمونهسازی با گام به گام
(مثال برای طرحسفال)
آمادهسازی اسکلت: ستون، تیرچه و ماواز با سیمان یا اتصال معبند فلزی ریگلاژ میشود.
لایهگذاری زیرساز (اختیاری): پشم سنگ یا پلیاستایرن.
هندلینگ ورقها: قرار دادن در محوطه پوششدار و صاف؛ امکان اکسید شدن کاهش مییابد.
نصب ورق اول: در پایین با دو پیچ اولیه؛ فواصل اورلپ رعایت شود.
پیچاندن ورقهای بعدی: طولی یا عرضی، اورلپ ثابت رعایت شود؛ در شعاع دو جهت.
کنترل نشت آب: بعد از نصب، تست با آب (شلنگ باغچه).
مرحله نهایی: فلاشینگ تاج، دماغه، شیب، گوشه و نصب چرخ گیرد (ventilation).
سخن آخر
طراحی و اجرای سقف شیروانی ارزان الزاماً به معنای کیفیت پایین نیست. با انتخاب صحیح متریال، رعایت روش ساخت و نکات اجرایی، میتوانید سقفی زیبا، ماندگار و مناسب اقلیم و بودجه خود داشته باشید. اگر در هر مرحله نیاز به جزییات بیشتری از محاسبات، ابزار، ترکیب پوشش یا بررسی قیمت بازار داشتید، خوشحال میشوم در ادامه کمک کنم
بدون دیدگاه